خاتمي:اصلاحات را مظلومترين جريان ميدانم ( جهان نیوز )
رييس جمهور سابق کشورمان در ديدار با جمعي از دانشجويان دانشکدههاي حقوق و علوم سياسي و اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائي تاكيد كرد: اسلامي که بنده ميخواهم، اسلام پيشرفت، توسعه، آزادي و امنيت مردم است؛ اگر ما در اين جهت کار کنيم و بتوانيم جايگاه مردم را مشخص کنيم و از حقوق آنها دفاع کنيم، بايد کار کنيم.
به گزارش«جهان» به نقل از روابط عمومي بنياد باران، رييس جمهور سابق كشورمان در ديدار با جمعي از دانشجويان دانشكدههاي حقوق و علوم سياسي و اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائي در پاسخ به سئوال دانشجويي در خصوص نظام برنامه ريزي و اقتصاد كشور نيز اظهار داشت: در مورد اينكه گفته شده كه براي رسيدن به اهداف مجبور شدهايم، سياستها را تغيير دهند، بايد ببينيم كه با اين تغيير سياستها چقدر به اهداف مورد نظر نزديك يا به چه ميزان از آنها دور شديم.
رييس بنياد باران تاكيد كرد: به نظر ميرسد كه رسيدن به اهداف برنامههاي سند چشم انداز بيست ساله كشور، دور از دسترس است و فكر ميكنم با شرايط كنوني به آن نخواهيم رسيد، آيا نبايد فكري كنيم كه از آنچه كه امروز هستيم، به شدت عقب نيفتيم؟ با روندي كه هم اكنون داريم رسيدن به اهدافي كه داشتيم، مانند رشد بالاي 8 درصد و اينكه در سال 1404 بزرگترين قدرت علمي، فني و اقتصادي منطقه باشيم، دور از تصور است؟ نميگويم اين روند با سوءنيت بوده و ممكن است با حسن نيت و به قصد خدمت بوده باشد، ولي حاصل كار مطلوب نيست، من معتقدم كه اين تغيير سياستها و روشها ما را از آن اهداف دور كرده است.
سيد محمد خاتمي در پاسخ به اين پرسش كه جهت گيري اقتصادي دولت وي چه بوده است، گفت: من فكر مي كنم كه در عين حال كه با احتياط مي خواستيم كارها جلو برود، در دوره اول رياست جمهوري به يك طرح اقتصادي رسيديم كه حاصل نشستهاي متعدد متفكران اقتصادي جامعه از همه طيفها بود، خود من نيز شخصا ساعتها وقت صرف انجام آن كردم و در جلسات شركت فعال داشتم و به جمع بندي جالبي رسيديم كه همان نيز مبناي برنامه چهارم توسعه قرار گرفت كه صرف نظر از ايرادها منسجمترين، علميترين و متناسبترين برنامه با وضعيت تاريخي، اجتماعي و اقتصادي ما بود و هزاران نفر ساعت روي آن كار شد كه كسي نميتواند ادعا كند، روي آن نظر نداده است و نقش مرحوم دكتر عظيمي در اين مورد بزرگ بود.
رئيس جمهور سابق كشورمان افزود: ماركس ميگويد كه نظام هگل سرش در زمين و پايش در هوا بود و من آن را اصلاح كردم، صرف نظر از درستي يا نادرستي سخن ماركس، ما در برنامه ريزي چنين كاري را انجام داديم. در اين نظام سياستهاي كلي را رهبري بايد تعيين كنند و مسائل براساس آن مشخص مي شود. ما قبل از تنظيم برنامه ها و بودجه هاي سالانه در يك اقدام كارشناسي گسترده پيشنهاد سياستهاي كلي را تقديم ايشان ميكرديم و ايشان نيز پس از نظر مجمع تشخيص مصلحت نظر نهايي را ميداد و همان مبناي كاربرنامه و بودجه مي شد و براساس آن سياستهاي اجرايي و استراتژي برنامه ها و تاكتيك ها و مشخص مي شد.
خاتمي افزود: معتقد بوديم كه بايد يك جهش اقتصادي در جامعه داشته باشيم و زيربناي آن بايد نيز مشخص باشد. ما نميتوانيم با پول نفت كه در امور جاري صرف مي شود، كوچترين گامي به سوي توسعه و پيشرفت برداريم. زيرساختها بايد فراهم شود. اين مساله بايد مورد بررسي قرار گيرد كه در 8 سال اصلاحات زيرساختهاي مملكت در راه، مخابرات، نيرو و انرژي و… چقدر ساخته شد؟ بالاي هزاران مگاوات برق به دولت كنوني تحويل داده شد و فكر ميكنم كه قرارداد هاي 17 هزار مگاوات را هم بسته بوديم. بايد سئوال كنيم كه آيا آن سرمايهگذاريها به نتيجه رسيده و فكر سالهاي بعد شده است؟
وي تاكيد كرد: در زمينه ارتباطات نيز بايد گفت كه وقتي بنده آمدم، 1500كيلومتر فيبر نوري به عنوان زيربناي ارتباطات كشور وجود داشت و وقتي رفتم 53 هزار كيلومتر ايجاد شده بود و همچنين طرح تكفا و تحول در وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و … ايجاد شد. در آن دوران زمين خشك عسلويه به پروژهاي بزرگ تبديل شد كه حاصل جذب سرمايه و تكنولوژي خارجي و فعاليت بخش خصوصي بود، در عرصه جهاني نيز سعي مي كرديم، حرمت و عزت نظام جمهوري اسلامي و مردم ايران حفظ شود و در عين حال مصالح اساسي كشور را در نظر داشتيم، ميكوشيديم از تنش و بحران جلوگيري شود.
خاتمي تصريح كرد: پاسخ به اين سئوال كه آيا در اين زمينه ما موفق بوديم يا مديريت فعلي موفق تر است، كار مشكلي نيست.
رئيس دولت اصلاحات در پاسخ به گفته يكي از دانشجويان حاضر كه دوره خاتمي را دوره گذار ناميد، اظهار داشت: فكر مي كنم كه 100سال است در حال گذار هستيم و اتفاقا مساله مهمي است كه اگر به آن توجه نداشته باشيم، شايد دچار مشكل شويم. به نظر من اصلاحات را به آن صورت كه در نظر دارم كاملا يك تبار 150-100 ساله دارد و به اين صورت است كه وقتي جامعه ما كه به سنت هاي گذشته وابسته بود، با پديده تمدن جديد روبرو شد كه مانند سيل همه جا را مي گرفت. اين كوشش صورت گرفت كه در چنين فضايي جايگاه ملت ايران مشخص شود و من اصلاحات را اصيل ترين و سالم ترين جرياني مي دانم كه در اين مدت وجود داشته است و در عين حال مظلومترين جريان هم بوده است. البته چون جريان تازه اي بوده، از نظر تدوين مباني تئوريك مشكل داشته است.
وي افزود: من معتقدم در 100سال گذشته 3 جريان سنت پرستان، غرب پرستان و اصلاح طلبان وجود داشته است. سنت پرستان كساني بودند كه مي گفتند چشممان را بر روي دنيا بايد ببنديم و همه اين تغييرات بيگانه است و نبايد بگذاريم كه جامعه سنتي تكان بخورد. خيال مي كردند كه با بخشنامه و فرمان مي شود جلوي آن را گرفت. در حالي كه آن جريان اگر در را مي بنديم، از پنجره وارد مي شد. در اين فضا غرب پرستان نيز مي گفتند كه بايد همه چيزمان را فداي اين موج كنيم و خودمان را از سر تا پا و به لحاظ مادي و معنوي غربي كنيم تا بتوانيم پيشرفت كنيم و از گذشته كه مانع پيشرفت است، ببريم.
محمد خاتمي ادامه داد: در اين وسط جرياني بود كه مي گفت بايد تحولات روزگار را بشناسيم، نمي توانيم در برابر آنها بي تفاوت باشيم و نمي توانيم از دستاوردهاي تمدن امروز چشم پوشي كنيم. در عين حال يك هويت داريم كه عمدتا ديني است. فرهنگ ما متاثر از دين است و هم بايد هويت خود را بازتعريف كنيم تا آن را حفظ كنيم و هم متناسب با تحولات زمان تصميم بگيريم و در نتيجه جامعه اياستقلال، آزادي و پيشرفت به عنوان خواسته مطرح بوده است و معتقدم كه اصلاح طلبان صادق ترين افرادي بودند كه اين شعار را مي خواستند و هنر انقلاب اسلامي اين بود كه اين خواست تاريخي را با هويت تاريخي همسو كرد. امام (ره) گفت كه از موضع دين بايد اين خوستهها را بخواهيم و نظام مورد توجه را جمهوري اسلامي قرار دادند. چرا خلافت اسلامي، امارت اسلامي و… را مطرح نكردند؟ زيرا در جمهوري اسلامي استقلال، آزادي و پيشرفت هر سه در آن نهفته است.
خاتمي تاكيد كرد: البته بايد اسلام را به گونه اي ببنيم كه با جمهوريت سازگار باشد و دموكراسي و جمهوريت را نيز طوري ببينيم كه با معيارهاي اصلي اسلام سازگار باشد و امروز اصلاح طلبان جز اين را نمي خواهند.
وي اظهار داشت: اگر در جمهوري اسلامي تفكيك قوا نهفته است. اگر سازوكارهايي باشد كه تفكيك قوا ايجاد نشود، جمهوري لطمه خورده است. زمينه براي تاثير راي ملت از بين برود، جمهوري لطمه خورده است و اگر در جمهوري همه اركان نظام (از رهبري گرفته تا ساير بخش ها) مسئول هستند و اعتبارشان را از مردم گرفته اند و در مقابل آنها مسئول هم هستند، در نظام اسلامي جامعه بايد مقتدر باشد و نيز آزادي در جامعه بايد تامين شود.
خاتمي با تاكيد بر اصل آزادي گفت: شما نمي توانيد بگوييد حكومت در مقابل مردم مسئول است، مردم نمي توانند از حكومت انتقاد كنند. برخلاف برخي كه با كمال بي انصافي چنين القا مي كنند كه آزادي مورد نظر ما ولنگاري، آزادي هــ ــمــ ــجــ ــنــ ــس ـــبــ ــازي و… است، منظور ما از آزادي نقد قدرت است. آزادي كه در قانون اساسي آمده مورد نظر ماست و اين لازمه يك حكومت دموكرات است. هركس بايد بتواند ابراز نظر كند. اينكه به محض آنكه كسي عليه حكومت انتقاد كرد، بگوييم عليه منافع ملي اقدام كرده، تناقض در نظر و عمل است.
رئيس موسسه بين المللي گفتگوي فرهنگها و تمدنها ادامه داد: در يكي از سفرهاي خارج از كشور وقتي از من درخواست شد كه بهترين خاطرات دوران رياست جمهوري را بيان كنم، گفتم كه يكي از لذت بخشترين لحظههاي زندگي من، روز 16 آذر 1383 در دانشگاه تهران بود كه تعدادي دانشجو اعتراض كردند و سخنان تند به زبان آوردند و البته به شكل اهانت آميز صحبت نكردند، ولي سخت اعتراض داشتند. من خودم را پيرو اميرالمومنين مي دانم كه مي فرمايد “مقدس نيست، امتي كه در او انسان ضعيف در مقابل قوي نتواند حقش را بگيرد، بدون آنكه لكنت زبان داشته باشد.” يعني قدرت نبايد به گونهاي باشد كه وقتي كسي ميخواهد سخن بگويد دچار لكنت شود، چه رسد به اينكه ترس از داغ و درفش و بازداشت داشته باشد. بايد اينقدر امنيت باشد كه فرد بتواند با اطمينان در مقابل بالاترين قدرت سخنش را بگويد. من گفتم كه اطمينان دارم، كساني كه اعتراض كردند، يك ذره نگراني از فشار يا دستگيري نداشتند. چه دستاوردي بالاتر از اين؟
سيد محمد خاتمي تاكيد كرد: البته من دلم مي خواست، همه نظام اينگونه باشند، من رئيس جمهور بودم و در چارچوب خودم مي توانستم آزادي انتقاد را تضمين كنم. مگر مي شود، جمهوري داشته باشيم و آزادي در آن نباشد.
رئيس سابق قوه مجريه پيرامون پيشرفت كشور گفت: ما منابع و امكانات زيادي داريم و در مقابل خدا و مردم مسئوليم كه از آنها استفاده كنيم تا ملت به جايگاه خودش برسد. جايگاه ما اين است كه توليد، اشتغال و تامين اجتماعي در موقعيت مناسب قرار گيرد، گاه سخن از عدالت ميگوييم و آن را هم در اقتصاد صدقهاي خلاصه مي كنيم. وقتي در آمدهاي كشور كه بايد صرف سرمايه گذاري شود را در امور جاري استفاده كنيم و تورم و نقدينگي بالا رود و فردا كه نفت مصرف شد، سرمايه تجديد پذير و مولد وجود نداشته باشد، از فقير هم فقيرتر ميشويم.
خاتمي افزود: اين كارها ممكن است كه بصورت مسكن موقت كاري كند، اما عدالت اقتصادي اين است كه بنيه اقتصادي جامعه بالا باشد و البته آن را صرف تامين اجتماعي كنيم كه در اين راستا وزارت رفاه تامين اجتماعي هم تاسيس شد. ما معتقد بوديم، هم بايد سرمايه گذاري شود و هم به صورت زيربنايي توزيع عادلانه شود.
وي با اشاره به تامين اجتماعي گفت: در دنيا تامين اجتماعي مهمترين وسيله تامين عدالت در جامعه است و به اين كار بايد توجه شود تا جامعه پيشرفت داشته باشد. براي اين هدف هم بايد سرمايهگذاري شود و از تكنولوژي خارجي استفاده شود و نيز بايد روابط تشنج آميز با دنيا نداشته باشيم و امكانات آنها را جذب كنيم. اگر ميخواهيم، عزت داشته باشيم نبايد كسي به ايرانيها اهانت كند و اگر اين را ميخواهيم، بايد زمينه اهانت فراهم نشود. اصلاحاتي كه مورد نظر ماست، اينها را ميخواهد و در عين حال معتقدم كه ما جامعهاي اسلامي هستيم و اسلام براي سعادت دنيا و آخرت است.
رييس جمهور سابق كشورمان افزود: البته برخي تفكرات هم وجود دارد كه به راي مردم اعتقادي ندارند و جمهوري را انحراف مي دانند. بنده آنها را قبول ندارم، مورد قبول امام(ره) و قانون اساسي هم نبوده است. اسلامي كه بنده مي خواهم، اسلام پيشرفت، توسعه، آزادي و امنيت مردم است و با اينها سازگار است و مانع آنها نيست. اگر ما در اين جهت كار كنيم و بتوانيم جايگاه مردم را مشخص كنيم و از حقوق آنها دفاع كنيم، بايد كار كنيم، ولي اگر اصلاح طلبان ببينند كه نمي توانند از اين حقوق و جهات دفاع كنند به چه دليل وارد صحنه شوند؟
محمد خاتمي در پاسخ به پرسش دانشجويي در خصوص مفهوم امت و ملت گفت: به نظر من هيچ منافاتي بين امت و ملت وجود ندارد. امت يك امر معنوي است كه همه پيروان اسلام از همه مذاهب در ذيل آن قرار مي گيرند و اينكه امت منشاء حكومت شود، منوط به حكومت واحد جهاني است و ما به عنوان شيعه معتقديم كه هنگام ظهور امام معصوم مويد من عندالله اين امر ميسر مي شود. بارها گفته ام، در زمان غيبت معصوم چه كسي گفته كه ما رسالت مسلمان كردن و تحميل نظام خودمان به جهان را داريم؟ حتي خود امام زمان(عج) هم چيزي را تحميل نمي كند. در كشور ما مردم امام(ره) را ديدند و او را انساني شجاع يافتند، به او راي دادند و جمهوري اسلامي در كشور ايران و در چارچوب ملت ايران شكل گرفت.
رئيس جمهور سابق كشورمان با بيان اينكه ملت ايران فقط مسلمانان را شامل نميشود، گفت: ملت؛ مسيحيان، يهوديان و زرتشتيان… را هم شامل ميشود كه به شرط آنكه نظام را قبول داشته باشند و قصد براندازي نداشته باشند، به اندازه مسلمانان حرمت دارد. به همين دليل است كه در مجلس شوراي اسلامي، اقليتهاي ديني هم حضور دارند و آراء هريك از آن اقليتها ممكن است كه در تصويب يك قانون موثر باشد. اين حرمتي است كه نظام اسلامي براي اقليتها قائل شده است. همچنين ملت همه اقشار را شامل مي شود. مجلس شوراي اسلامي يعني اينكه به راي ملت و تصميم آنها حرمت گذاشته مي شود و امري اصيل است.
خاتمي افزود: ما وظيفه داريم، اين كشور را بسازيم. اگر بتوانيم الگو بسازيم در صدور انقلاب موفق بوده ايم. اگر بتوانيم به نام اسلام حكومتي را بسازيم كه پيشرفت اقتصادي و علمي دارد، آزادي هاي اساسي در آن محترم است، بخش خصوصي آن فعال است، در ارتباط با خارج توانسته است، سرمايه ها و فن آوريها را جذب كند و قدرت و قوتي پيدا كرده است بدون اينكه از اصول و مصالح دست برداشته باشد، همين الگويي براي كشورهاي اسلامي و غيره مي شود.
رئيس جمهور سابق كشورمان در پاسخ به سوالي در خصوص پيش بيني وي از آينده سياسي كشور گفت: اگر نظام ما هماهنگ با خواست تاريخي ملت و واقعيت هاي موجود باشد، مسيري كه جامعه ما به سمت استقلال، آزادي، آباداني و امنيت طي مي كند، بسيار كم هزينه تر و سريع تر خواهد شد و اگر اين ساختار متناسب با آن حركت نباشد، هزينه ها زياد خواهد شد. ولي معتقدم، مسير ملت با آنچه در صدساله گذشته طي كرده، تغييري نخواهد كرد.
وي تاكيد كرد: مسئولان كشور هستند كه بايد خود را تابع متغيري به نام “خواست تاريخي ملت” و الزامات تاريخي كنند و نه به عكس. اگر متغير را مصلحت جامعه قرار دهيم و در مسير رشد آن گام برداريم و نظام را تابع آن كنيم، خيلي سريع تر و سالم تر به مقصد مي رسيم و اگر خواستيم، سليقه هاي خاص را اصل بدانيم و بخواهيم كه همه جامعه تابع آن باشند، ممكن است كه با زور و اعمال برخي سياستها براي مدتي جلوي التهاب جامعه را بگيريم، ولي پس از مدتي مشكلات بروز مي كند، زيرا مصلحت و خواست ملت متغير واقعي است. در الگوي مورد نظر من تابع جاي متغير را نمي گيرد.
خاتمي در پاسخ به سوال يكي دانشجويان كه نظر وي را پيرامون جنبش دانشجويي در ايران جويا شد، اظهار داشت: جنبش دانشجويي را جدا از هويت تاريخي و اجتماعي جامعه ما ندانيد. روشنفكر غيرديني ما نتوانست با جامعه هم زباني پيدا كند.
وي افزود: عده اي در كشور ما بودند كه انسانهاي خوبي بودند، اما سنت پرست بودند و زبان زمان را نمي فهميدند و با چيزي كه در جامعه مي گذشت، نتوانستند هم زباني ايجاد كنند. يك نسل روشنفكر هم روي كار آمد كه با سنت سازگار نبود و آن هم نتوانست با مردم ارتباط برقرار كند و وقتي متفكر جامعه -چه سنتي چه روشنفكر- نتواند هم زباني و همراهي ايجاد كند، هيچ تحولي را در آن جامعه نمي تواند ايجاد كند.
رئيس دولت اصلاحات با بيان اينكه اصلا اين ضرورت تاريخي بود كه پديدهاي به نام “روشنفكري ديني” پديد آمد، گفت: روشنفكر ديني يعني كسي كه مي تواند الزامات زمان را بفهمد، در عين حال به مباني هويت جامعه وفادار است و روشنفكران ديني كساني هستند كه بيشتر مي توانند اين هم زباني را با متن جامعه در حال تحول ايجاد كنند. البته روشنفكران ديني نتوانستند، زبان مدوني بيابند و اتفاقا روشنفكران غير ديندار چون آبشخورهاي غربي داشتند، خيلي مدون تر مي توانند بحث كنند. سنتي ها هم چون ريشه در تفكر هزارساله گذشته دارند، منسجم تر مي توانند فكر و عمل كنند.
سيدمحمد خاتمي با طرح اين پرسش كه آيا اگر كسي در حكومت نباشد، مي تواند در جامعه حضور داشته باشد، گفت: آيا صداي ما به يك پنجاهم جامعه مي رسد؟ در مقابل، رسانه ملي كه بايد فراتر از جناح بندي ها باشد، در تلاش براي تخريب يك جريان و توجيه جريان ديگر است.
وي افزود: در كشورهاي جهان سوم نوعا يا بايد در حكومت بود و يا در اپوزسيون كه سركوب مي شود و در گوشه اي كه كسي صدايشان را نشنود و اين يك تناقض سنگين ولي قابل حل است.
رئيس جمهور سابق كشورمان در پايان اين ديدار كه با سخنان و پرسشهاي دانشجويان همراه بود، گفت: جنبش دانشجويي ما تابع وضعيت تاريخي ماست و معتقد نيستم كه جنبش دانشجويي قوام يافته اي داشته ايم. حركتهايي وجود داشته است و همانگونه اي كه روشنفكران وقتي مجالي مي يابند، به جان هم مي افتند، در جنبش دانشجويان هم بيشتر از درون ضربه خورده ايم. لطمه دروني هم سبب شده كه محدوديت ها از ناحيه بيرون بيشتر شود و در عين حال معتقدم، دانشجويان مظلوم ترين بخش جامعه ما هستند و اگر بتوانند متفكرانه وضعيت خود را بازخواني كنند، آينده بهتري خواهند داشت.
زنده باد خاتمي