یادمان هم‌جنسگرایان در برلین

پیوند به منبع

نادر افراسیابی

در دوازده دسامبر سال ۲۰۰۳ نمایندگان مجلس قانون‌گزاری آلمان، «بوندس‌تاگ» تصویب کردند که در محله‌ی «تیرگارتن»، از محله‌های معروف برلین، پایتخت آلمان، یادمان هم‌جنس‌گرایانی که در طی حاکمیت ناسیونال سوسیالیست‌ها در اردوگاه‌های کار اجباری جان باختند، نصب شود.

یادمان همجنسگرایان در برلین: دو مرد که یکدیگر را می‌بوسند

دو هنرمند دانمارکی به نام‌های میکائیل المگرین و اینگار دراگست در مکعبی به ابعاد سه متر و شصت سانتی‌متر در یک متر و نود سانتی‌متر یک تلویزیون مداربسته نصب کردند. در این تلویزیون فیلمی به طول یک دقیقه و نیم که در آن دو مرد یکدیگر را عاشقانه می‌بوسند به نمایش گذاشته می‌شود. صحنه‌ی بوسه‌ی دو مرد هم‌جنس‌گرا که به پایان می‌رسد، فیلم از اول تکرار می‌شود.

این یادمان در نزدیکی یادمان قربانیان هولوکاست قرار داد.

یادمان همجنسگرایان در برلین: دو مرد که یکدیگر را می‌بوسند

بسیاری از سیاستمداران و روزنامه‌نگاران و همچنین روشنفکران آلمان با این فکر در آغاز مخالفت بودند. گروهی اصولاً با نصب چنین یادمانی به‌ویژه در نزدیکی یادمان قربانیان هلوکاست مخالف بودند و عده‌ای از هم‌جنس‌گرایان و فعالان حقوق زنان هم اعتقاد داشتند که در این فیلم فقط بر رابطه‌ی دو مرد هم‌جنس‌گرا تأکید شده و مثل همیشه زنان ندیده گرفته‌ شده‌اند.

دولت آلمان تصمیم گرفت که در یک رقابت آزاد پنج هنرمند را برگزیند و این هنرمندان فیلم دیگری بسازند و جایگزین فیلم دو مرد عاشق بکنند. خانم لئونی میشلهوف که مدیریت یادمان هم‌جنس‌گرایان در برلین را به عهده دارد، عصر دیروز،( شنبه، ۱۶ می) به خبرگزاری‌ها اطلاع داد که جایگزین کردن فیلم یادمان هم‌جنس‌‌گرایان که قرار بود در ماه می (اردیبهشت ماه) تحقق پیدا کند، به دلیل پاره‌ای از مشکلات به تعویق افتاده و احتمالاً در پاییز امسال به انجام خواهد رسید.

هنوز مشخص نیست که آیا در فیلم تازه صحنه‌ی هم‌آغوشی دو زن یا دو مرد جایگزین صحنه‌ی بوسه خواهد شد. مدیریت یادمان تأکید کرد که از میان پنج فیلم صرفاً بر اساس معیارهای زیباشناسی یک فیلم انتخاب می‌شود و به مدت دو سال در محله‌ی «تیرگارتن» به نمایش درمی‌آید.

در ماه مارچ (اسفند – فروردین) مدیران یادمان‌های اردوگاه‌های کار اجباری در آلمان در نامه‌ای خاطرنشان کردند که در زمان حکومت ناسیونال سوسیالیست‌ها فقط مردان هم‌جنس‌گرا تحت تعقیب قرار می‌گرفتند. آنها هشدار دادند که تاریخ را نباید برای پسند عده‌ای تحریف کرد. زنان هم‌جنس‌گرا در دوران حکومت فاشیست‌ها تحقیر می شدند، اما تحت تعقیب قرار نمی‌گرفتند و آنها را به قتل نمی‌رساندند.

یادمان قربانیان هلوکاست در برلین: سکوهای بتونی به قامت یک انسان

این در حالی است که هم‌جنس‌گرایان آلمانی اعتقاد دارند یکی از اهداف چنین یادمانی می‌بایست مبارزه با تبعیض جنسیتی در اجتماع باشد. لذا خوب است که چنین یادمانی همه‌ی هم‌جنس‌گرایان، اعم از زن یا مرد را پوشش دهد.

در مراسم رونمایی یادمان همجنس‌گرایان در برلین که در دسامبر (دی ماه) دو سال پیش برگزار شد، نویمن، وزیر فرهنگ وقت آلمان، چنین یادمان‌هایی را از دستاوردهای یک جامعه‌ی آزاد خواند و به این واقعیت اشاره کرد که به زور نمی‌توان مردم را به تساهل و مدارا با دگرباشان و دگراندیشان واداشت.

در شرایطی که مجسمه‌ها از میدان‌های تهران به طرز مرموزی ربوده می‌شوند و هیچکس مسئولیت آن را به عهده نمی‌گیرد، یادمان‌هایی مانند یادمان هم‌جنس‌گرایان و یادمان قربانیان هولوکاست در برلین می‌تواند برای ما آموزنده باشد: فقط با مجسمه نیست که می‌توان خاطره‌ی شخصی یا واقعه‌ای را گرامی داشت. یادمان قربانیان هولوکاست ساخته‌ی پتر آیزنمن عبارت است از ۲۷۱۱ سکو به قامت انسان و با ارتفاع متفاوت که در زمینی به مساحت نوزده هزار متر مربع در نزدیکی دروازه‌ی معروف برندن‌بورگر قرار دارد.

نام‌های میدان‌ها و خیابان‌ها و مجسمه‌ها و کافه‌هایی مانند کافه نادری در تهران بخشی از هویت تاریخی مردم است و با تغییر حکومت‌ها و بر اساس سیاست‌های روز قاعدتاً نباید تغییر کند.

کشتار زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ که از آن به عنوان نوعی هولوکاست کوچک یاد می‌کنند اتفاق افتاده و بخشی از پیشینه و تاریخ ما در دوران پس از انقلاب ضد سلطنتی ایران است.

یادمان‌هایی مانند یادمان قربانیان هولوکاست یا یادمان هم‌جنس‌گرایان در برلین بیش از هر چیز از شهامت و توانایی مردم در بازنگری نسبت به تاریخ و گذشته شان و از آمادگی آنها برای جبران خطاها نشان دارد. بحث‌ها و گفت‌و گوهای انتقادی پیرامون این‌گونه یادمان‌ها نشان می‌دهد که بازنگری انتقادی در تاریخ یک ملت تا چه حد اهمیت دارد.