Skip to content

بهترین‌های رپ ایرانی

2011/02/08
by

پیوند به منبع

شاهين نجفي اولين رپر ايراني است كه يك ترك به اسم همجنس در آخرين آلبوم خود (سال خون) براي همجنسگرايان خوانده است. به عنوان عضوي از جامعه دگرباشان ايراني، خودم را موظف مي دانم از وي تشكر كنم و به عنوان يكي از مخاطبيني كه حركت هاي او را دنبال مي كند، منتظر كارهاي بيشتري با محوريت موضوعات دگرباشي از ايشان هستم. نشريه چراغ، به عنوان يكي از تريبون هاي دگرباشان ايراني، اقدام به برقراري ارتباط با آقاي شاهين نجفي كرده است و اميدوارم به زودي شاهد درج مصاحبه ايشان با اين نشريه باشيم.

    تنها توضيحي كه از طرف شاهين در مورد اين قطعه داده شده است، جمله اي است كه در بين ساير توضيحات مربوط به آلبوم سال خون ، در وبلاگ خود نوشته است: " یه کار دیگه هست که عاشقانس اما نه عشق میون یه دختر و پسر. بلکه عشق میون دو تا پسر. این کار از زبان یه همجنسگرا نوشته شده" و در پاسخ به بهت يكي از مخاطبين وبلاگ در قسمت كامنت ها، كامنتي با اين مضمون نوشته است:" بحث همجنس گرایی یک بحثی ست که هنوز در جامعه ی ما خوب جا نیافتاده است. مثلن هنوز خود ما برای تحقیر و دشنام دادن از القاب و صفات مربوط به همجنس گرایی استفاده می کنیم. تلاش من این است که کمک کنم تا مردم با این مسئله به نوعی آشنا شوند و به آن به عنوان بیماری یا انحراف جنسی و … نگاه نکنند."

وبلاگ بي كران در تاريخ سي ام آبان ماه با وي مصاحبه اي انجام داده و در قسمتي از مصاحبه پرسيده است: " من از این آهنگ"همجنس"خیلی خوشم اومد. خیلی قوی و متفاوت بود. ایده اش از کجا به ذهنت رسید؟و هدفت از خوندش چی بود؟" و پاسخ شاهين: 

    " این ترانه در ابتدا یک کار تغزلی معمولی بود در پارت یک اش. در پارت دوم،مغز هنگ کرد تا 3 هفته.بعد فیلمی میدیدیم از پدرو آلمادوآر. پارت دوم  بالا آمد.هدف؟! هدف خاصی نیست.موضوع عشق میان دو مرد است.با داستانی خاص.در جامعه ای بی رحم با حکومتی کثیف "

     و وقتي امير، صاحب وبلاگ بيكران از او مي پرسد:

" خط قرمز کارهات؟ " پاسخ مي دهد: " زن ستیزی،توهین به اقوام ، همجنس- گراستیزی ، فحاشی به ادیان "

قطعه ي همجنس بهانه اي شد تا سري به دنياي رپ فارسي بزنم و اطلاعاتي را در اين مورد در اختيار مخاطبين چراغ قرار دهم. در اين بين نتوانستم از نام درخشان سروش لشگري در عرصه رپ فارسي چشم پوشي كنم. سروش لشگري هم يكي ديگر از رپرهاي معترض ايراني است كه صاحب سبكي خاص است و طرفداران بسياري در داخل و خارج از ايران دارد. بنابراين اطلاعاتي كه در ادامه ي مطلب آورده ام در سه قسمت مجزا تقسيم بندي شده اند: رپ فارسي، شاهين نجفي و سروش لشگري

رپ فارسی به شکلی از موسیقی رپ گفته می‌شود که به زبان فارسی (و عمدتاً درایران) خوانده می‌شود. این سبک موسیقی اگر چه عمدتاً متاثر از سبک رپ غربی است، اما تمام ویژگی‌های آن را ندارد و برخی خصوصیات آن در رپ غربی وجود ندارد. رپ فارسی در اوخر دهه ۱۳۷۰ خورشیدی در ایران شکل گرفته و خواننده‌های زیادی به طور رسمی و غیر رسمی (اصطلاحاً زیر زمینی) در این سبک فعال هستند.

    موسیقی رپ در دههٔ ۱۹۸۰ میلادی و از میان موسیقی سیاه پوستان فقیر متولد شد. رپ در واقع یک نوع موسیقی اعتراض‌آمیز خیابانی است.

    این موسیقی از پیش پا افتاده‌ترین، سهل‌ترین و خیابانی‌ترین کلمات استفاده می‌کند، بدون این که از حیث ادبی بتوان این نوع استفاده را نقد کرد. در نوشتن متن ترانه‌های رپ، هیچ الزامی برای رعایت قوانین ادبی وجود ندارد.

     موسیقی رپ به موضوعاتی از جمله: اختلاف طبقاتی، ریاکاری، دعواهای خیابانی، فرهنگ غالب جهانی و همچنین بحران‌های سیاسی می‌پردازد.

کلام آن اگرچه قافیه‌هایی ضعیف دارد و در نگاه بسیاری شعر ناب به حساب نمی‌آید، اما با همین سادگی و بی پیرایگی خود می‌کوشد معنایی دیگر از زندگی اجتماعی را به ما یادآوری کند، که بعدی از زندگی مردم کوچه و خیابان است. به نحوی می‌توان گفت چارچوب تعیین شدهٔ موسیقی را که دارای قوانین سخت و مشخص است را خرد می‌کند تا موسیقی در دسترس عامی‌ترین افراد جامعه قرار گیرد.

احتمال داده می‌شود که آهنگ «یک یاری دارم» از بدیع زاده اولین آهنگ رپ ایرانی باشد(با توجه به تنالیته و ساختار کلامي ). اولین آهنگ رپ فارسی در سبک پاپ، توسط حسن شماعی زاده در اوایل دهه ۶۰ همراه فرزندش با مطلع شعر می‌دونم که دروغ میگی وقتی میگی که دوسم می‌داری سپس در اوایل دهه ۷۰ توسط گروه سندی با آهنگ مشهور پری و سپس در اواخر دهه ۱۳۷۰ خورشیدی در یک برنامهٔ تلویزیونی به نام «اکسیژن» در ایران پخش شد. این قطعه توسط شهاب حسینی مجری برنامه خوانده شد و تاحدودی مورد توجه قرار گرفت. تقریباً دو سال بعد از این رخداد، اولین آلبوم رپ فارسی در ایران توسط شاهکار بینش‌پژوه با نام اسکناس منتشر شد. این آلبوم که در سبک رپ طنز بود و اولین آلبوم رپ فارسی بود که در ایران با مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر شد، چندان مورد استقبال وارد نشد.

    در مورد فعالیت گروه‌های زیرزمینی رپ فارسی در ایران، و گروه‌های رپ فارسی خارج از ایران، به دلیل پیچیدگی شرایط و تحت فشار بودن هنرمندان این سبک از موسیقی زیرزمینی، منابع موثق دال بر تاریخچه اصلی برنامه‌های ملاقات و نحوه شکل گیری گروه‌های ابتدائی هنرمندانی داخل مرزهای ایران شروع به کار کردند، برای عموم پخش نمی شود. احتمال داده می‌شود که در اواخر دههٔ هفتاد خورشیدی،سروش لشکری با نام مستعار هیچکس در داخل ایران، و بهنام مهرخوان با نام مستعار دیو سپید در آمریکا اولین گروه‌هایی از این دست باشند که به رپ فارسی پرداختند.

    در سال ۱۳۸۵ خورشیدی، رضا عطاران در عنوان‌بندی چند مجموعهٔ تلویزیونی از جمله متهم گریخت موسیقی رپ اجرا کرد. هم‌چنین در تعطیلات نوروزی سال ۱۳۸۶ مجموعهٔ تلویزیونی دیگری به کارگردانی رضا عطاران به نام ترش و شیرین از شبکهٔ سوم سیما پخش شد که در عنوان‌بندی آغازین آن، رضا عطاران یک شعر ( از نیلوفر لاری‌پور )را به صورت رپ می‌خواند و محسن نامجو نیز با آواز وی را همراهی می‌کرد. رضا عطاران و امیرحسین مدرس در عنوان‌بندی یک مجموعهٔ تلویزیونی دیگر به نام خانه به دوش نیز قطعه‌ای به سبک «رپ-پاپ» فارسی خواندند، که مورد توجه قرار گرفت.

در پاییز سال ۱۳۸۵ پس از انتشار فیلم خصوصی زهرا امیرابراهیمی، یک خواننده رپ به نام یاسر( با نام هنری یاس)  با خواندن قطعه‌ای به نام سی‌دی رو بشکن  و تشویق شنونده به قطع زنجیره پخش فیلم خصوصی آن بازیگر تلویزیون، ابعاد اجتماعی موسیقی رپ را بیش از پیش به نمایش گذاشت. در زمستان سال ۱۳۸۵، سروش لشکری با اسم هنری هیچکس، در ترانه‌ای به نام «وطن پرست» در دفاع از برنامه انرژی هسته‌ای ایران که از موضوعات مهم سیاسی وقت بود کرده‌است. همچنین در این آلبوم (جنگل آسفالت ) مهدیار آقاجانی آهنگساز این آلبوم از تلفیق موسیقی سنتی ایرانی با سبک رپ بهره برده‌است و صدای سازهایی مانند عود، تمبک، نی، دف، قانون و آوازهای ایرانی در آن شنیده می‌شود.

    در سال های بعد با ظهور گروههایی مانند بهرام و شاهین نجفی و… که ترانه هایی با مضمون سیاسی/اجتماعی روانه بازار موسیقی زیر زمینی کردند موسیقی رپ ابعاد تازهای به خود گرفت و باعث شد تا بحث مبارزه با موسیقی رپ شکلی جدی بگیرد. و چندین سایت مربوط به این سبک موسیقی فیلتر و شماری از اعضای گروه‌های موسیقی ایرانی موسوم به «زیرزمینی» بازداشت و استودیوهایی که در آن آهنگ‌های خود را ضبط می‌کردند توسط نیروی انتظامی پلمپ شد. همچنین رپرهای دیگری با انتقاد از اسلام و سایر مطالب به این جنجال رونقی تازه داند. در همین اثنی رپرهایی مانند شاهین نجفی، بهرام، یاس، 7th arena آهنگهایی را با موضوعات سیاسی پخش کردند که مضمون آنها انتقاد از سیاست‌های اجرایی، فضای حاکم بر کشور و مشکلات ناشی از سیاست‌های غلط دولت است.

رابطه شعر رپ فارسی با بحر طویل

بحر طویل یکی از قالب‌های نسبتاً نوین شعر فارسی است که سرایش رسمی آن تقریباً از دوره صفویه آغاز شد. از دیدگاه فنی این قالب از تکرار نامحدود و دلخواه یک رکن عروضی سالم به‌مانند «فاعلاتن» ساخته می‌شود و همچنین لزومی برای طول مصراع‌ها در آن وجود ندارد. یکمصراع می‌تواند تا جایی که سراینده احساس می‌کند باید کشیده گردد، کشیده شود و سپس قافیه‌ای آورده شود و به مصراع بعد برویم. البته بحر طویل علاوه بر قافیه پایانی می‌تواند در میانه مصراع هم قافیه داشته باشد. در حال حاضر، بسیاری از رپ خوان‌های ایران، در تلاش برای نزدیک کردن شعرهای خود به این گونهٔ شعری هستند.

در زبان فارسی، زیبایی‌شناسی بحر طویل بسیار ساده و زودیاب و لذت‌بخش بوده‌است و شاید به همین دلیل باشد که این قالب از قالب‌های عامیانه و مردم‌پسند شعر فارسی بوده‌است و شعرای مهم و جدی چندان به سرودن آن تمایلی نداشته‌اند. شاعر طنزپرداز معاصر ابوالقاسم حالت منظومهٔ «هدهدنامه»اش را در این قالب سروده‌است. متن ترانه‌های رپ فارسی از جهت شعری شباهت زیادی با بحر طویل دارد اگر چه از نظر محتوایی و استفاده از وزن‌های عروضی چنین شباهتی را ندارد. از معدود اشخاصی که در رپ فارسی از این سبک شعری پیروی می‌کنند می‌توان بابک تیغه و آرشاک را نام برد.

خوانندگان رپ ايراني

    بسیاری از گروه‌های رپ ایرانی، بر حسب آن که از کدام شهر این کشور منشا گرفته باشند نام گروه خود یا صفتی از آن را برابر کد تلفنی آن شهر قرار می‌دهند . به عنوان نمونه، گروه‌های تهرانی خود را «۰۲۱» و همدانی‌ها خود را «۰۸۱» نام می‌دهند، «۰۵۱» که گروه ابلیس و امیر speed است، و گروه ۰۱۱۱ از شهر بابل هستند. برخی از گروه‌ها هم از کد شهری که در پلاک ماشین استفاده می‌شود برای گروه‌بندی استفاده می‌کنند مانند ایران ۱۸ که از گروه‌های همدانی است.

    برخی از گروه‌های رپ ایرانی که تحت نماد «۰۲۱» فعالیت می‌کنند (مثل هیچکس، رضا پیشرو و …) از خواندن شعرهای دور از ادب پرهیز می‌کنند و یا کمتر از این کلمات استفاده می‌کنند. در حالی که برخی دیگر (مانند زدبازی) در تبعیت از رپ غربی، بدون هیچ ابایی الفاظ دور از ادب را در شعرهایشان به کار می‌برند.

    بسیاری از خوانندگان رپ ایرانی قبل از این در انواع دیگر موسیقی شناخته شده نبوده‌اند. از این رو، غالباً خواننده‌ها در ابتدای ترانه‌ها نام خود را می‌گویند تا باعث شناخته شدن آن‌ها توسط شنونده گردد.

    برخی ترانه‌هایی که توسط عموم شنوندگان ایرانی به عنوان رپ شناخته می‌شوند، با تعاریف بالا از رپ فارسی مطابقت ندارند. اکثر ترانه‌هایساسی مانکن از این جمله هستند. این ترانه‌ها اکثراً ریتم 6/8 سریع و محتوای شاد دارند و تنها شباهت‌شان با رپ فارسی در آن است که قسمت عمدهً متن ترانه به صورت دکلمه و غیر آوازی خوانده می‌شود. اگر چه چنین قطعاتی با سبک ریتم و بلوز نزدیکی بیشتری دارند تا با سبک رپ غربی، با این حال در فرهنگ عامه به عنوان رپ فارسی طبقه‌بندی می‌شوند.

در عرصه موسیقی ایران، می‌توان گروه‌های رپ را به چند دسته تقسیم کرد:

-گروه‌هایی که مضمون‌های اعتراض‌آمیز سیاسی و اجتماعی را به کار می‌گیرند مانند هیچکس، پیشرو، شاهین نجفی، بهرام که مضمون آنها انتقاد از سیاست‌های اجرایی، فضای حاکم بر کشور و مشکلات ناشی از سیاست‌های غلط دولت است.

– گروه‌های که جنبه‌های خشن و مبارزه جویانه سبک گنگستا را جذب کرده‌اند. این دسته را می‌توان «رپ خوان‌های خیابانی» نامید. در این بخش از گروه‌ها و خواننده‌هایی نظیر زدبازی، رضا پیشرو، عرفان می‌توان نام برد.

-گروه‌های اخلاقی‌تر که می‌کوشند ارزش‌های اجتماعی را تذکر بدهند. برخی از آن‌ها عبارت‌اند از یاس، امزیپر، و سالومه . البته باید این را نیز گفت که تذکر دادن این ارزش‌ها، زبانی در سطح کوچه و خیابان دارد و بیشتر با نظری مثبت، خوبی‌های قشری به مبارزه با بدی‌های قشری می‌پردازند.

-رپ‌های نزدیک به جریان‌های غالب موسیقی پاپ، سرگرم کننده و رمانتیک. از میان آن‌ها می‌توان به شاهکار بینش پژوه، حسین مخته،امیر تتلو و رضایا و حسین تهی و ساسی مانکن و شاهین فلاکت اشاره کرد.

شاهین نجفی زاده سال ۱۳۵۹ در بندر انزلی است و در گیلان زندگی می‌کرده‌است. وی زمانی که شش سال داشته است پدرش را از دست می دهدو بعدها نیز با اعتیاد برادرش روبه رو می شود.

    از این رو دوران کودکی را با سختی های گوناگون پشت سر گذاشت.  او از نوجوانی به سرودن شعر و ترانه روی آورد و از هیجده سالگی نواختن ساز گیتار را در سبک‌های کلاسیک و فلامنکو نزد اساتید این ساز همانند سهراب فلک انگیز، فرزاد دانشمند و حامد حمیدی آموخت.

     وی آوازهای هارمونی و سلفژ را نزد استاد سنگاچینی و استاد فریدون پوررضا آموخت و سپس آواز خواندن را در سبک‌های راک و اسپانیولی در ایران به صورت زیرزمینی آغاز کرد و با چند گروه مختلف همکاری کرده‌است.

    وی دانشجوی رشته جامعه شناسی بوده است و نظر خود را در محیط دانشگاه به طور صریح بیان می کرده است. از این جهت وی را به علت هنجار شکنی از دانشگاه اخراج کردند.

    پیش از مهاجرت به آلمان مدتی سرپرست یک گروه موسیقی زیرزمینی در ایران بود اما پس از دومین اجرا، ممنوع الصدا شد. وی در آلمان سرپرستی گروهی به نام اینان را نیز بر عهده داشت. وی سپس به گروه تپش ۲۰۱۲ پیوست . با پیوستن او به این گروه و اجرای شعرهای سیاسی-اجتماعی‌اش، گروه تپش ۲۰۱۲ بیش از پیش مورد استقبال مخاطبان و رسانه‌های فارسی‌زبان قرار گرفته است

شاهین نجفی در تاریخ ۱ می ۲۰۰۸، یعنی روز جهانی کارگر، آلبومی به نام ما مرد نیستیم را با همکاری گروه تپش ۲۰۱۲ منتشر ساخت. این آلبوم به طور رسمی آغاز حرفه وی در موسیقی رپ فارسی بود. این آلبوم بیشتر از هر آلبومی که تا پیش از آن در سبک رپ فارسی منتشر شده بود، مخاطب و شنونده جذب کرد.

    شاهین نجفی از ابتدای سال ۲۰۰۹ به همکاری خود با گروه تپش ۲۰۱۲ پایان داد.

وی از ابتدای سال ۲۰۱۰ یک گروه موسیقی تحت عنوان آنتی کاریزما را تشکیل داد. این گروه سبک‌های راک و بلوز را دنبال می‌کند و متشکل از چهار نفر یعنی شاهین نجفی، بابک خزایی، آرمین مستعد و پژمان افشاری می باشد. این گروه اولین کنسرت‌های رپ و راک خود را در فستیوال ماه فوریه رپ فارسی که در سوئد برگزار شد، اجرا نمود و مورد استقبال قرار گرفت.

    در ترانه‌های شاهین نجفی، آمیزه‌ای از اعتراض به حکومت مذهبی، فقر، زن‌ستیزی، سانسور، اعتیاد، دروغ، اعدام و کودکان کار را می‌توان دید. او تلاش می‌کند که عناصر شاعرانه و ادبی و اصطلاح‌های فلسفی و سیاسی در ترانه‌هایش حضور داشته باشند.

سروش لشکری که با نام مستعار هیــچکس مشهور است، زاده ۱۷ اردیبهشت۱۳۶۴ می‌باشد و از اولین خوانندگان موسیقی رپ فارسی است. او یکی از پیشگامان «رپ خیابانی» است.

    سروش لشکری گروهی با نام ۰۲۱ و کمپانی ضبط موسیقی به نام تشکل صامت را تشکیل داده‌است.

سروش لشکری اولین آلبوم موسیقی رپ خودش را با نام جنگل آسفالت ارائه داد. وی پیش از تدارک آلبوم جنگل آسفالت چندین ترانه رپ به زبان فارسی منتشر کرده‌است. مهدیار آقاجانی نام آهنگساز ترانه‌های هیچکس در آلبوم جنگل آسفالت است.

سروش لشگری علاوه بر آلبوم جنگل آسفالت تعداد زیادی موسیقی رپ با همکاری رپرهای دیگر فارسی زبان و انگلیسی زبان نظیر: حسین ابلیس، (  Reveal) مهرک گلستان، زدبازی، قاف، سامان ویلسون، رضا ناصری معروف به پیشرو، هفت خط ، هژیرو یاسر بختیاری تولید کرده است.

از کارهای شاخص او میتوان این آثار را نام برد: واسه هر ایرانی به همراهی سامان ویلسون ، بازم کلان یا همراهی رضا ناصری ، پا بر جا مثل دماوند با همراهی امیر قهرمانی ، یه مشت سرباز ، واقعی تر از مستند ،  Long Live Palestine  (برای حمایت از مردم فلسطین )، یه روز خوب میاد، تریپ ما، میکروفن، نفرت

    وی در چندین نماهنگ ایفای نقش کرده است. نخستین نماهنگ وی با نام تیریپ ما بود که توسط فرد کارگردانی و با یک دوربین دستی فیلمبرداری شد. دومین نماهنگ نیز در زمستان ۱۳۸۶ برای آهنگ یه مشت سرباز ضبط شد. این کار باز هم توسط دوست قدیمی سروش فردکارگردانی شده بود و در این نماهنگ اعضای گروه صامت و گروه دیوار حضور داشتند. این اثر دارای دو نسخه می‌باشد که یکی نسخهٔ اصلی و دیگری نیز نسخه‌ای مخصوص سازمان یونسکو است.

سیاوش قمیشی خواننده و آهنگ ساز برجسته ایرانی، سه بار در سه مصاحبه ویدیویی، هیچکس را به عنوان بهترین رپر ایرانی معرفی کرده است. به گفته وی  " هیچکس میدونه چجوری رپ کنه، اون بین ریتم‌ها میخونه نه مثل بقیه روی ریتم ها "

    سروش لشگری در کنار فعالیت‌های هنری خود در زمینه موسیقی، به تولید و پخش پوشاک می‌پردازد. او همچنین در سال ۱۳۸۸، در فیلمی به نام کسی از گربه‌های ایرانی خبر نداره اثر بهمن قبادی٬ با موضوع فعالیت گروهای زیرزمینی موسیقی ایرانی، به اجرای نقش پرداخته است.

توضيح در مورد آلبوم سال خون در وبلاگ شاهين نجفي : http://sharrmusic.blogspot.com/2010/10/blog-post_06.html

مصاحبه با شاهين نجفي در وبلاگ بي كران : http://infinite.blogsky.com/pages/Shahin/

One Comment leave one →
  1. saeedeh permalink
    2011/02/26 19:55

    شاهین نجفی که همیشه گل میکاره. واسه شهیدهای راه آزادی در روز 25 بهمن هم آهنگ خونده. دمش گرم

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: